skip to Main Content

Rivierklei, de basis, onze passie

De boomgaarden van Haneman Biofruit zijn gelegen op historische mineraalrijke gronden die ontstaan zijn door rivierafzettingen in de afgelopen tienduizend jaar.  Rivierkleigronden zijn al oud en hebben al lang een vegetatie die bodemvorming gaf. De landbouw, bijvoorbeeld fruitbomen met gras, droeg daar ook aan bij. In het rivierkleigebied komend de mooiste gronden van Nederland voor.

Onze goed ontwaterde rivierkleigronden zijn al lange tijd in cultuur. In de Romeinse tijd zijn ze al vaak in cultuur geweest, maar daarna weer verlaten rond 1000 na Chr. vanwege hoge waterstanden. Na 1200 werden dijken in het gebied aangelegd en vond er voornamelijk akkerbouw en fruitteelt plaats.

Vele honderden jaren begroeiing betekent dat gedurende een lange tijd organisch materiaal is aangevoerd. Dus zijn gedurende vele honderden jaren humuszuren gevormd. Het organische materiaal is verteerd en er is vele honderden jaren koolzuur geproduceerd bij het ademingsproces van het bodemleven. Deze zuren lossen de kalk op en onvermijdelijk spoelt er dan calcium uit. Deze afname van het kalkgehalte vermindert het sterke mineraliserende karakter van een grond en geeft meer ruimte voor humusopbouw in de bovenlaag en ook dieper in de grond. Regenwormen en mollen homogeniseren na verloop van tijd het profiel tot op grotere diepte (vaak tot 90 cm diepte), hetgeen resulteert in een humushoudende grond met een goede bewortelingsmogelijkheid. Mineralen die in de winter naar een diepere laag spoelen kunnen in de zomer voor een deel weer door de wortels worden opgenomen. Er ontstaat als het ware een kringloop in het profiel.

De bodemvorming (zie foto) geschetst is het meest uitgesproken bij gronden die langere tijd onder een boomgaard liggen en een grasbegroeiing hebben. Dit soort gronden behoren landbouwkundig gezien tot de mooiste van de wereld!

Natuurlijk willen we deze gronden graag in goede conditie doorgeven aan de generaties na ons. Haneman biofruit besteed dan ook veel aandacht aan het gebruik van gecomposteerde mest, groencompost en het stimuleren van regenwormen. Met name de pendelende regenwormen zorgen voor een goede afwatering en helpen met de vertering van afgevallen blad.

Regenwormen, sleutelrol in de bodem

De belangrijke rol die regenwormen vervullen bij de bodemvruchtbaarheid is al duizenden jaren bekend. Cleopatra gaf al opdracht ze te stimuleren in de landbouw. Het nut van regenwormen laat zich samenvatten door het feit dat ze voedingsstoffen vrijmaken uit organische stof en de structuur verbeteren van de bodem. Bepaalde soorten graven bovendien gangen tot op het grondwater. Verder hebben wormen een gunstig effect op humusvormingen bestaan er soorten die niet mogen ontbreken in de composthoop. In de landbouw gaat het niet zo zeer om het bereiken van hoge aantallen maar vooral om een evenwichtige diverse wormenpopulatie.

In de boomgaard zijn wormen en met name diepgravers natuurlijk erg belangrijk. Ze kunnen al het bladmateriaal in de herfst in de grond werken, waardoor ziektekiemen die op de bladeren overwinteren, zoals schurft en vruchtboomkanker, minder kans krijgen.

Bodemvorming

Appels

Elstar

De Elstar is een appel met een rode blos op een geelgroene ondergrond. De smaak heeft een karakteristiek aroma. Het vruchtvlees is roomwit en sappig. Elstar kan wel in het appelgebak, maar houdt veel vocht vast. Dit kan gecompenseerd worden door middel van gedroogde vruchten. Ook is deze appel geschikt voor appelmoes of -sap.

Het ras is rond 1955 ontstaan uit een kruising van Golden Delicious met Ingrid Marie.  De eerste tijd werd de appel enkel met nummer IVT 5544-240 aangeduid, maar in 1970 heeft een commerciële naam bedacht. Men zocht het daarbij in een samentrekking van de naam van de woonplaats Elst, waar het proefbedrijf stond, en de voornaam van de kweker, Arie Schaap. Via ‘Elstarie’ werd het uiteindelijk ‘Elstar’, waar ook het Engelse woord ‘star’ in zit. In 1975 kreeg de appelsoort officieel haar naam bij de introductie en de start van de kwekersrechtelijke bescherming van het ras.

In Nederland behoort Elstar tot de door de consument hoogst gewaardeerde appelsoorten. Ook het vruchtsap en de moes worden veel verkocht.

Maribelle/BelleBio®

Ingenieur Piet de Sonnaville had een boomgaard in Altforst. Daar ontwikkelde hij verschillende nieuwe appelrassen. In 1995 kruiste hij er Gloster met Meiprinses (ook een ras dat hijzelf had ontwikkeld). Het resultaat van deze kruising werd gekruist met Elstar en dit was de Maribelle. Na een sluimerend bestaan, werden in 2005 de eerste 0,6 ha bomen aangeplant met commerciële bedoelingen. Pas in 2008 werd de appel op de markt gebracht. De licentiehouder is boomkwekerij P. van Rijn te Wamel.

Maribelle is met een doorsnede van 75 à 85 mm een vrij groot ras. De kleur is geblost rozerood met een groene basis. De smaak is fris en zoetzuur. De Maribelle heeft een gemiddeld suikergehalte van 14 Brix, wat goed is. De hardheid is gemiddeld 7 à 8 kg/cm². De appel kan goed bewaard worden en is niet vettig.

Maribelle is weinig gevoelig voor schurft en meeldauw, evenals voor vruchtboomkanker. De boom heeft wel nood aan magnesium. Beurtjaargevoeligheid werd nog niet vastgesteld. Door de beperkte gevoeligheid wordt Maribelle ook biologisch geteeld.

Peren

Conference

De Conference is een tamelijk grote handpeer met wat verruwing op de schil en is vanwege de bewaarbaarheid het in België en Nederland meest geteelde ras. Het sappige vruchtvlees is lichtoranje en zoet. De schil is hard. Conference is smakelijk en draagt gemakkelijk en rijk, ook zonder bestuivers in de buurt. Het voordeel van dit ras is de lange afzetperiode, omdat het lang bewaard kan worden en tijdens de bewaring de smaak behouden blijft.

Doyenné du Comice

De Doyenné du Comice is een handpeer en is van de handperen, na Conference, het meest geteelde ras in België en Nederland. De opgaande boom heeft een sterke groei en heeft veel last van beurtjaren, waardoor het ene jaar veel vruchten en het andere jaar bijna geen of geen vruchten aan de boom hangen. Door in een jaar met veel vruchten flink te dunnen kunnen beurtjaren tegengegaan worden.

Doyenné du Comice bloeit van eind april tot half mei en kan zichzelf bestuiven, maar kruisbestuiving met bijvoorbeeld Conference geeft meer en beter gevormde vruchten. De pluktijd valt in de tweede en derde week van september.

Het dopen van de steel in zegellak vertraagt het rijpingsproces van de peer. De geelbruine vruchten van Doyenné du Comice zijn groot, breed en onregelmatig gevormd. Het is een zeer goede, zoete en sappige handpeer met een aromatische smaak en smeltend vruchtvlees. De vruchten zijn tamelijk gevoelig voor buikziek (bruine verkleuring rond het klokhuis). De peren zijn ook geliefd bij vogels.

Gieser Wildeman

De Gieser Wildemanis een stoofpeer. Het ras is gekweekt door de heer Wildeman uit Gorinchem en in de handel gebracht omstreeks 1850. In de commerciële fruitteelt is Gieser Wildeman in Nederland momenteel het meest geteelde stoofperenras.

Gieser Wildeman kan zichzelf bestuiven en geplukt worden van half september tot begin oktober. De boom heeft veel last van beurtjaren, waardoor het ene jaar veel vruchten en het andere jaar weinig of geen vruchten aan de boom hangen. Door in een jaar met veel vruchten flink te dunnen kunnen beurtjaren tegengegaan worden.

De vrucht van Gieser Wildeman is klein en van kleur bruingeel met veel roest. Het is een zeer goede, iets zoete stoofpeer met door steencellen korrelig vruchtvlees. Door deze stoofpeer langdurig te koken, 3 uur of langer, verdwijnen deze steencellen en wordt het vruchtvlees donkerbruin/rood. Maar de kleur komt alleen als de peren goed rijp zijn. Niet rijpe peren worden wel zoet maar blijven wit tot zacht roze. Indien men de peertjes niet zo lang wil koken of niet goed rijp zijn, maar men wil wel de specifieke rode kleur wil hebben, dan kan rode wijn uitkomst bieden. Afhankelijk van de soort wijn, zoet of droog, zal een ander culinair effect bereikt worden. Er kan bijvoorbeeld ook een (klein) kaneelstokje mee gekookt worden. De peertjes kunnen trouwens heel goed in de schil gekookt en geserveerd worden, maar dan is het handig om een schillenschoteltje op tafel te plaatsen. Indien de peertjes rood gestoofd zijn, dan laat het schilletje gemakkelijk en in grote lappen los en is het vruchtvlees super zacht.

Winkelmand